Tìm Hiểu Bài Thơ "Chiều Tối" Của Tác Giả Hồ Chí Minh

 


Xin chào các bạn, hôm nay Lite Convenience xin chia sẻ cho các bạn bài viết Tìm Hiểu Bài Thơ "Chiều Tối" Của Tác Giả Hồ Chí Minh do bạn Trịnh Ngọc Hân học sinh trường THPT U Minh - Cà Mau chia sẻ. Bạn có thể sử dụng mục lục khi xem bài viết, biểu tượng nằm bên phải bài viết các bạn nhé.

I – Tìm hiểu chung

1 Hoàn cảnh sáng tác bài thơ

- Tháng 8 năm 1942, Hồ Chí Minh sang Trung Quốc để tranh thủ sự ủng hộ, đồng tình của nhân dân thế giới về sự nghiệp Cách mạng vĩ đại ở Việt Nam.

- Sau nửa tháng đi bộ, Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam.

- Trong 13 tháng ở tù ( từ tháng 8 năm 1942 đến tháng 9 năm 1943, bị giải đi rất nhiều nhà lao ở tỉnh Quảng Tây, Người đã sáng tác 134 bài thơ bằng chữ Hán, viết trong một cuốn sổ tay và Người đặt tên là Ngục trung nhật kí ( Nhật kí trong tù).

- “ Chiều tối” là bài thơ số 131, cảm hứng được gợi lên trên đường chuyển lao từ nhà lao Tĩnh Tây đến nhà lao Thiên Bảo vào cuối thu năm 1942.

2 Cảm nhận chung

- Bài thơ khắc họa bức tranh buổi chiều bằng bút pháp cổ điển ( 2 câu thơ đầu).

- Bằng bút pháp hiện đại, nhà thơ đã làm hiện lên bức tranh cuộc sống thật bình yên và ấm áp ( 2 câu thơ cuối).

- Thông qua bài thơ, ta cảm nhận đươc vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ – thi sĩ Hồ Chí Minh.

II – Đọc hiểu văn bản

1 Hai câu thơ đầu ( Bức tranh thiên nhiên)

“ Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,

Cô vân mạn mạn độ thiên không;”

( Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không;)

- Bằng bút pháp chấm phá ( họa mây nảy trăng, ý tại ngôn ngoại), nhà thơ đã ghi lấy linh hồn của tạo vật. Chỉ một cánh chim và một áng mây mà cảnh chiều, hồn chiều đã hiện lên vô cùng rõ nét.

- Chim bay về tổ là hình ảnh không gian nhưng có ý nghĩa tượng trưng cho thời gian. Đây là hình ảnh ước lệ trong thi ca cổ điển: chim về tổ gợi lên buổi chiều.

(* Một số tác phẩm tiêu biểu cho hình ảnh “chim bay về tổ” thường thấy trong thơ cổ điển:

Trong bài thơ “ Tràng giang” của Huy Cận, ta đã bắt gặp hình ảnh cánh chim: “ Lớp lớp mây cao đùn núi bạc,/ Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa”

Trong bài “Chiều hôm nhớ nhà” của Bà huyện Thanh Quan có viết: “ Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi,/ Dặm liễu sương sa khách bước dồn/ Kẻ chốn trang đài, người lữ thứ,/ Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?”

Trong “ Truyện Kiều” của Nguyễn Du cũng có viết: “Chim hôm thoi thóp về rừng/ Đóa trà mi đã ngậm trăng nửa vành”. )

- Áng mây nhẹ nhàng trôi cho chúng ta cảm nhận vẻ đẹp trong sự khắc họa cảnh vật đầy ung dung, thư thái.

- Nhìn thấy trong cánh chim kia sự mỏi mệt, trong áng mây sự cô đơn. Điều đó cho chúng ta thấy được sự tâm hồn bao la của Người, dù trong bất kì khoảnh khắc nào, Người cũng luôn mở lòng ra để thấu cảm sự vật.

- Ánh mắt dõi theo cánh chim và áng mây trên bầu trời rộng kia là ánh mắt của niềm khát vọng tự do luôn nung nấu trong tim Người. Ở đây còn có thể nói đến một xúc cảm rất người, đó là sự mỏi mệt, sự cô đơn khi một mình bị giam cầm nơi đất khách, quê người.

=> Vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh: sự mở lòng để giao hòa với cảnh vật, để ghi lấy linh hồn của tạo vật, để chỉ bằng hai nét vẽ người đã khắc họa bức tranh đậm màu sắc cổ điển.

2 Hai câu thơ cuối( Bức tranh cuộc sống)

“ Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Ma túc bao hoàn, lô dĩ hồng.”

( Cô em xóm núi xay ngô tối,

Xay hết, lò than đã rực hồng.)

- Hình ảnh thiếu nữ xay ngô bên lò than rực hồng gợi cảm nhận về một cuộc sống tuy vất vả nhưng vô cùng bình yên và ấm áp. Hình ảnh thiếu nữ xay ngô còn toát nên vẻ đẹp trẻ trung, khỏe khoắn, giản dị của con người lao động, trở thành trung tâm, điểm nhấn cho bức tranh cuộc sống.

- Từ “ hồng” ở cuối bài thơ đã làm cho bài thơ sáng lên và đây chính là “nhãn tự” làm cho hình tượng thơ vận động từ bóng tối ra ánh sáng. Điều này đã thể hiện tinh thần lạc quan cách mạng của Hồ Chí Minh.

- Điệp ngữ liên hoàn “ bao túc” kết hợp đảo ngữ “ma bao túc”-“bao túc ma” đã cho chúng ta cảm nhận về những vòng xoay liên hoàn, tạo nên hình ảnh thơ vô cùng sinh động. Gợi liên tưởng về cuộc sống vẫn cứ trôi đi và con người vẫn luôn hướng về ngày mai.

=> Vẻ đẹp trong tâm hồn của người chiến sĩ – thi sĩ Hồ Chí Minh, đó là tinh thần lạc quan, niềm tin sâu sắc vào ngày mai – “ chất thép” trong thơ Người.

III – Tổng kết

- Nội dung:

+ Khắc họa sinh động hình ảnh thiên nhiên qua cánh chim và chòm mây cùng với hoạt động của con người miền sơn cước khi màn đêm đang dần dần buông xuống.

+ Tấm lòng nhân đạo cao cả, luôn luôn hướng tới ánh sáng, sự sống và tương lai của Bác. Đặt trong hoàn cảnh ra đời của bài thơ, khi đang bị tù đày, gông cùm xiềng xích nhưng tâm hồn của con người ấy vẫn hoàn toàn tự do ta thấy ngời sáng lên vẻ đẹp của người chiến sĩ - nghệ sĩ Hồ Chính Minh. Đó là một tình yêu thiên nhiên, tình thương với những con người cùng khổ trong tâm hồn người thi sĩ và ý chí sắt đá trong suy nghĩ của người chiến sĩ.

+ Bài thơ có sự kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố: chất tình và chất thép, giữa tinh thần của người thi sĩ và ý chí của người chiến sĩ.

- Nghệ thuật:

+ Bút pháp vừa đậm màu sắc cổ điển vừa thể hiện tinh thần cách mạng thời đại. Về cổ điển: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt hàm súc; bút pháp chấm phá, gợi hơn là tả; thi đề, hình ảnh quen thuộc; nhân vật trữ tình hòa hợp với thiên nhiên, ung dung tự tại. Về hiện đại : Nhân vật trữ tình chiếm vị trí chủ thể trong bức tranh phong cảnh. Tư tưởng và hình tượng thơ vận động từ bóng tối, lạnh lẽo ra ánh sáng, ấm áp, luôn hướng đến sự sống, lạc quan.

+ Ngôn ngữ trong bài thơ hàm súc, chân thực nhưng giàu sức gợi, giàu cảm xúc khiến bài thơ không chỉ chân thực mà còn mang cả tâm hồn của con người ấy.

+ Hồ Chí Minh đã sử dụng các biện pháp tu từ đặc sắc: điệp ngữ liên hoàn, ẩn dụ, bút pháp miêu tả thời gian để vừa tả cảnh vừa tả tâm tư của chính mình, gửi gắm nỗi lòng qua từng câu từng chữ.

_________________________________
Ghi chú: Các bạn độc giả muốn đóng góp tài liệu cho Lite Convenience liên hệ qua Email: liteconvenience@gmail.com

Đánh giá của bạn về bài viết này:

Thành Trương Blog

Bắt đầu mỗi ngày với một suy nghĩ tích cực và một trái tim biết ơn

Đăng nhận xét

Mới hơn Cũ hơn

Comments

×Close